Uğurlu keyslər

Azərbaycanın növbəti 10 il üçün inkişaf və iqtisadi islahatlar strategiyasını müəyyən edən, milli iqtisadiyyatı və onun 11 əsas sektorunu əhatə edən 1000 səhifəlik fundamental sənədin hazırlanması prosesində yaxından iştirak etmişdir.

Layihə çərçivəsində dövlət qurumlarının, beynəlxalq təşkilatların və sahibkarların fəaliyyəti vahid platformada uğurla koordinasiya olunmuşdur.

Əhalinin təhlükəsiz qida ilə təmin edilməsi, yerli məhsulların ixrac potensialının artırılması və aqrar sahədə məhsuldarlığın yüksəldilməsi məqsədilə beynəlxalq standartlara uyğun fundamental Dövlət Proqramı hazırlanmışdır.

Sənəd cəmi 10 ay ərzində bütün aidiyyəti dövlət orqanları ilə tam razılaşdırılaraq təsdiq edilmiş, BMT və Dünya Bankı kimi mötəbər beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir.

Dövlət proqramlarının, strateji yol xəritələrinin və iqtisadi təşviq layihələrinin icra effektivliyini və nəticəyönümlülüyünü ölçmək üçün tamamilə yeni idarəetmə mexanizmi layihələndirilmişdir.

Buh sistemin institusional tətbiqi məqsədilə strateji monitorinq və qiymətləndirmə səlahiyyətlərinin İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinə (İİTKM) verilməsinə dair müvafiq normativ-hüquqi fərman layihəsi hazırlanmışdır.

Agentliyin institusional quruculuğunu təmin etmək, qida zəncirinin bütün mərhələlərində "tarladan masaya" prinsipini tətbiq etmək və risk əsaslı nəzarət mexanizmini formalaşdırmaq məqsədilə hərtərəfli institusional inkişaf strategiyası hazırlanmışdır.

Layihə çərçivəsində mövcud laboratoriya infrastrukturunun və qanunvericilik bazasının daxili auditi (SWOT/PESTEL təhlili) aparılmış, qurumun missiya, vizyon və əsas fəaliyyət hədəfləri (KPI) müəyyən edilərək idarəetmə strukturuna inteqrasiya olunmuşdur.

ASR Development and Consulting Group, USAID-in Azərbaycan Rəqabətlilik və Ticarət Layihəsini (ACT) həyata keçirən Sibley International MMC tərəfindən subpodratçı kimi fəaliyyət göstərib. Layihənin məqsədi biznes üçün ümumi hüquqi və tənzimləyici mühiti təkmilləşdirmək, daha açıq və şəffaf ticarət mühiti yaratmaq və Azərbaycanda dəyər zəncirlərini gücləndirmək olmuşdur. Şirkətimiz layihə çərçivəsində yerli siyasət mütəxəssislərinin vəzifələrinin icrasını təmin etmiş və onlara nəzarət etmişdir.

Yerli komandamız ACT Layihəsinin ÜTT-yə üzvlüklə bağlı bütün yardımlarını idarə etmişdir. Buraya ikitərəfli və çoxtərəfli görüşlərin təşkili, qanun layihələrinə dair şərhlərin monitorinqi, ÜTT üzvlərinin suallarının cavablandırılması, statistikanın toplanması, ticarət islahatlarının təsirinin qiymətləndirilməsi, siyasət sənədlərinin hazırlanması və kənd təsərrüfatı sektoru ilə bağlı danışıqların dəstəklənməsi daxildir.

Performans və Təsir Səviyyəsi: Yerli komandanın intensiv dəstəyi nəticəsində ticarətlə bağlı sahələrdə 60-dan çox qanunvericilik aktı hazırlanmış və onlardan 20-si ÜTT tələblərinə və beynəlxalq təcrübələrə uyğun olaraq qəbul edilmişdir.

Layihə tərəfindən təklif edilən bir sıra institusional islahatlar hökumət tərəfindən uğurla həyata keçirilmişdir. Bütün bu nəticələr biznes və ticarət mühitinin yaxşılaşdırılması, inzibati maneələrin azaldılması və yerli istehsalçıların beynəlxalq bazarlara çıxışının asanlaşdırılmasına əhəmiyyətli töhfə vermişdir.

Anlaşma memorandumuna əsasən, ASR Development and Consulting Group tərəfindən 3 ir ərzində Azərbaycan Rəqabətlilik və Ticarət (ACT) layihəsindən faydalanan regional fermerlərlə ardıcıl sorğular aparılmışdır. Monitorinqin əsas məqsədi mərkəzi, cənub və şimal bölgələrində südçülük, akvakultura və nar sahələri üzrə fəaliyyət göstərən təsərrüfatlarda irəliləyişi ölçmək və ACT layihəsinin effektivliyini qiymətləndirmək olmuşdur.

Tədqiqat xronologiyası mərhələli şəkildə uğurla icra edilmişdir:

• 1-ci il (2011 sentyabr-oktyabr): 250 fermer arasında ilkin sorğu keçirilmişdir.
• 2-ci il (2012 iyul-noyabr): Regional əhatə genişləndirilərək 405 fermer sorğuya cəlb edilmişdir.
• 3-cü il (2013 iyun-iyul): Son mərhələdə yenidən 405 fermer arasında yekun qiymətləndirmə aparılmışdır.

Performans və təsir səviyyəsi: Şirkətimizin peşəkar layihə qrupu, fermerlərin təlimlərdə öyrəndikləri innovativ təsərrüfat inkişafı təcrübələrini real iş mühitində necə tətbiq etdiklərini dəqiqliklə izləmişdir. Sorğular vasitəsilə toplanmış empirik məlumatlar əsasında vacib analitik təhlillər icra olunmuşdur.

Bu fəaliyyət ACT layihəsinin regional bizneslərə, xüsusən də istehsal həcminin artırılması, satış dövriyyəsinin yüksəldilməsi və xalis mənfəətin çoxalması istiqamətindəki real iqtisadi təsirlərini və effektivliyini şəffaf şəkildə ölçməyə imkan verən strateji hesabat bazası yaratmışdır.

ASR Consulting and Research Group, JICA (Yaponiya Beynəlxalq Əməkdaşlıq Agentliyi) və Tokyo Engineering Consultants Co. (TEC) Ltd. tərəfindən maliyyələşdirilən proqram çərçivəsində mühüm tədqiqat layihəsi həyata keçirmişdir. Tədqiqat, "Əyalət Şəhərlərinin Su Təchizatı və Kanalizasiya Layihəsi üzrə Dövlət Proqramı" daxilində icra olunmuşdur.

Sorğunun əsas məqsədi su və kanalizasiya boru kəmərlərinin çəkilməsi məqsədilə istifadə olunacaq torpaq sahələrinin cari bazar qiymətlərini və məhsuldarlığını müəyyən etmək olmuşdur. Layihə çərçivəsində Azərbaycanın 6 fərqli rayonunun 10-dan çox kəndində torpaqların keyfiyyəti, qiymətləri, həmçinin bu sahələrdə yerləşən çoxillik bitki və ağaclar barədə ətraflı məlumatlar toplanaraq geniş hesabat hazırlanmışdır. Bu məqsədlə tədqiqat qrupumuz müxtəlif yerli hökumət orqanları, bələdiyyələr, dövlət notariusları və torpaq sahibi olan fermerlərlə çoxsaylı rəsmi və praktiki görüşlər keçirmişdir.

Performans və təsir səviyyəsi: Bu fəaliyyətlərin və genişmiqyaslı sahə tədqiqatlarının planlaşdırılan əsas strateji faydası infrastruktur quruculuğu zamanı şəffaflığın və ədalətliliyin təmin edilməsi olmuşdur.

Toplanan dəqiq məlumatlar sayəsində, su və kanalizasiya xətlərinin çəkilişi üçün mülklərindən istifadə edilən yerli torpaq sahiblərinə və fermerlərinə Azərbaycan hökuməti tərəfindən ödəniləcək kompensasiya məbləğlərinin tam düzgün, ədalətli və real bazar dəyərinə uyğun hesablanması üçün əvəzedilməz hüquqi-iqtisadi baza formalaşdırılmışdır.

Gəlir Yaradan Layihə (GYL) proqramının əsas hədəfi məcburi köçkünlərin (MK) həyat keyfiyyətinə birbaşa təsir edən prioritet məsələləri həll etmək, onların icma təşkilatçılığı bacarıqlarını inkişaf etdirmək və MK icmalarına davamlı məşğulluq və sahibkarlıq imkanları yaratmaqda səlahiyyət vermək olmuşdur.

İcma inkişaf mərkəzinin subpodratçısı qismində çıxış edən ASR Development and Consulting Group, bu hədəflərə uyğun olaraq köçkün icmalarının mövcud bazar və iqtisadi şəraitdə effektiv fəaliyyət göstərə bilməsi üçün biznes potensialının gücləndirilməsi fəaliyyətlərini icra etmişdir.

Şirkətimizin peşəkar ekspertləri iştirakçılara kənd təsərrüfatı və qeyri-kənd təsərrüfatı istiqamətləri üzrə biznesin idarə edilməsi prinsiplərini öyrətmişdir. Təlim proqramı uçotun aparılması, ümumi mənfəət təhlili, büdcələşdirmə, investisiya və risklərin təhlili, biznes planın hazırlanması, MMC-lərin hüquqi təsisi, vergi qaydaları, kredit xətləri və müasir bazar zəncirinin təhlili kimi fundamental mövzuları əhatə etmişdir.

Performans və təsir səviyyəsi: Layihə çərçivəsində göstərilən intensiv texniki, konsultativ və maliyyə dəstəyi regionlarda çox böyük sosial-iqtisadi canlanmaya səbəb olmuşdur.

Ölkədə əhalinin daha təhlükəsiz qida ilə təmin edilməsi, kənd təsərrüfatında məhsuldarlığın yüksəldilməsi və yerli məhsulların xarici ölkələrə ixrac potensialının artırılması.

Dövlət Proqramı qida təhlükəsizliyi sisteminin qurulması üçün Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin fəaliyyətlərinin vahid çərçivədə və nəticəyönümlü həyata keçirilməsinə imkan vermişdir.

Qabaqcıl beynəlxalq təcrübə və standartlar əsasında istehlakçıların təhlükəsiz qida ilə təmin olunması, istehlakçı hüquqlarının müdafiəsi, idxal və ixrac olunan qida məhsullarına nəzarətin təmin edilməsi.

Yerli məhsulların ixracının asanlaşdırılması üçün zəruri hüquqi çərçivə yaradılmış, beynəlxalq standartlarla tam harmonizasiya təmin edilmişdir.

Ölkədə bitki sağlamlığı sahəsində mövcud vəziyyət və qabaqcıl beynəlxalq təcrübə nəzərə alınmaqla fitosanitar nəzarət sisteminin hüquqi əsaslarının təkmilləşdirilməsi.

İdxal-ixrac prosedurlarının beynəlxalq tələblərə uyğunlaşdırılması, fitosanitar nəzarətin gücləndirilməsi üzrə normativ baza formalaşdırılmışdır.

Ölkədə heyvan sağlamlığının qorunması, epizootik sabitliyin təmin edilməsi və baytarlıq nəzarətinin beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılması sahəsində qanunvericilik bazasının formalaşdırılması.

OIE (Dünya Heyvan Sağlamlığı Təşkilatı) standartları əsasında baytarlıq xidmətinin institusional quruluşu və nəzarət mexanizmləri hüquqi müstəviyə keçirilmişdir.

Ölkədə texniki tənzimləmə sistemində islahatların aparılması, məhsulların təhlükəsizliyinə dair məcburi tələblərin müəyyən edilməsi və bu sahənin beynəlxalq prinsiplərə uyğunlaşdırılması.

Yekun redaksiyanın hazırlanması; ISO/IEC sistemi əsasında uyğunluq qiymətləndirməsinin yenidən strukturlaşdırılması, akkreditasiya orqanlarının hüquqi statusunun gücləndirilməsi həyata keçirilmişdir.

Standartlaşdırma sisteminin müasirləşdirilməsi, sahibkarlıq subyektlərinin könüllü standartların tətbiqinə təşviq edilməsi və milli standartlaşdırma bazasının beynəlxalq tələblərə inteqrasiyası.

Yekun redaksiyanın hazırlanması ilə ISO/IEC beynəlxalq standartlaşdırma prinsipləri tam əks etdirilmiş, könüllü standartların hüquqi çərçivəsi formalaşdırılmışdır.

Ölkədə akkreditasiya sisteminin beynəlxalq tələblərə və prinsiplərə uyğunlaşdırılması, uyğunluğun qiymətləndirilməsi qurumlarının (laboratoriyalar, sertifikatlaşdırma orqanları) şəffaflıq və səriştəlilik meyarlarının müəyyən edilməsi.

Xidmətlərin beynəlxalq səviyyədə tanınması üçün hüquqi bazanın təkmilləşdirilməsi həyata keçirilmiş, EA (Avropa Akkreditasiya) tələbləri tam şəkildə əks etdirilmişdir.

Beynəlxalq qabaqcıl təcrübə əsasında bazarda sağlam rəqabət mühitinin qorunması, inhisarçılıq fəaliyyətinin qarşısının alınması və rəqabət sahəsində institusional islahatların hüquqi çərçivəsinin müəyyən edilməsi.

AB rəqabət hüququnun əsas prinsipləri nəzərə alınaraq Azərbaycan şərtlərinə uyğunlaşdırılmış model formalaşdırılmış, antiinhisar nəzarət mexanizmləri gücləndirilmişdir.

Milli iqtisadiyyatın və onun 11 fərqli sektorunun növbəti 10 il ərzindəki inkişaf və iqtisadi islahatlar strategiyasını müəyyənləşdirən 1000 səhifəlik kompleks sənədlər paketi.

Hazırlanmasında yaxından iştirak edilmiş, işə ümumi rəhbərlik edilmiş və bir neçə Yol Xəritəsi birbaşa hazırlanmışdır.

Ölkənin beynəlxalq reytinqlərdəki (Doing Business, Qlobal Rəqabətlilik, İqtisadi Azadlıq İndeksi və s.) mövqeyinin yaxşılaşdırılması məqsədilə Komissiya daxilində yaradılmış 18 İşçi qrupun fəaliyyətinin əlaqələndirilməsi.

Nazir müavinlərinin sədrlik etdiyi işçi qrupların icra mexanizmləri formalaşdırılmış, tədbirlər planının monitorinq çərçivəsi yaradılmışdır.

Ölkədə qida təhlükəsizliyi sahəsində vahid tənzimləyici və nəzarətedici mərkəzi icra hakimiyyəti orqanının təsis edilməsi, onun institusional strukturunun və fəaliyyət istiqamətlərinin hüquqi əsaslarının müəyyən olunması.

Agentliyin yaradılması ilə dövlət qida nəzarəti funksiyaları vahid çatı altında konsolidasiya edilmiş, sahə üzrə tənzimləmə effektivliyi əhəmiyyətli dərəcədə artırılmışdır.

KOB subyektlərinin fəaliyyətinin dəstəklənməsi, idarəetmə sisteminin təkmilləşdirilməsi, sahibkarlara dövlət xidmətlərinin vahid məkanda ("KOB Evi") göstərilməsinin hüquqi çərçivəsinin yaradılması.

Agentliyin institusional quruluşu, maliyyə mexanizmləri, KOB evsahibliyi konsepsiyasının hüquqi əsasları formalaşdırılmış, sahə üzrə fəaliyyət sənədləri hazırlanmışdır.

Makroiqtisadi sabitliyin qorunması, manatın məzənnəsinin tənzimlənməsi və maliyyə sektorunun sağlamlaşdırılması tədbirlərinin vahid və koordinasiyalı yanaşma əsasında həyata keçirilməsi mexanizmləri.

Şuranın institusional quruluşu, qərar qəbuletmə prosedurları, üzv qurumların koordinasiya mexanizmləri normativ sənəddə öz əksini tapmışdır.

Antiinhisar siyasəti, haqsız rəqabətin qarşısının alınması, dövlət satınalmaları və istehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi sahələrində effektiv idarəetməni təmin edəcək vahid institusional strukturun təsis edilməsi.

Agentliyin hüquqi statusu, funksional səlahiyyətləri, tənzimləmə alətləri və müstəqillik qarantiyaları normativ-hüquqi aktda tərəflərlə razılaşdırılmışdır.

Müəlliflik hüquqları, patent, əmtəə nişanları və digər intellektual mülkiyyət obyektlərinin qorunması sisteminin konsolidasiyası və bu sahədə idarəetmənin optimallaşdırılması.

Dağınıq funksiyaların vahid agentlik çatısı altında birləşdirilməsi, WIPO standartlarına uyğun hüquqi çərçivə, beynəlxalq müqavilə öhdəliklərinin yerinə yetirilməsi mexanizmi müəyyən edilmişdir.

Köhnəlmiş standartlaşdırma institutlarının ləğv edilməsi, müasir keyfiyyət infrastrukturunun qurulması və sahə üzrə tənzimləmə funksiyalarının yenidən bölüşdürülməsi.

Standartlaşdırma, metrologiya, akkreditasiya sahəsindəki institusional dəyişikliklər vahid Prezident Fərmanı çərçivəsində tənzimlənmiş, beynəlxalq praktikaya uyğun model formalaşdırılmışdır.

Dövlət proqramlarının, strateji yol xəritələrinin və iqtisadi təşviq layihələrinin icrasına nəzarətin effektivliyini artırmaq üçün İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinə (İİTKM) monitorinq və qiymətləndirmə səlahiyyətlərinin verilməsi.

İİTKM-in hüquqi statusu, funksional çərçivəsi, hesabat mexanizmləri və digər dövlət qurumları ilə qarşılıqlı əlaqə prosedurları normativ-hüquqi akt layihəsində öz əksini tapmışdır.

Xarici ticarət, gömrük, standartlar, intellektual mülkiyyət, sanitariya, baytarlıq və fitosanitariya sahələrində 20-dən çox milli qanunvericilik aktının ÜTT tələblərinə uyğunluğunun analizi.

İkitərəfli və çoxtərəfli ticarət danışıqları üçün arqumentlər və uyğunlaşdırma təklifləri birgə hazırlanmış, GATT, TBT, SPS, TRIPS Sazişləri üzrə boşluq analizi aparılmışdır.

Daxili bazarın və yerli istehsalçıların xarici dempinq (ədalətsiz ucuz qiymətə idxal) və subsidiyalaşdırılmış idxal təhdidlərindən qorunması üçün hüquqi mexanizmlərin hazırlanması.

Ümumdünya Ticarət Təşkilatının (ÜTT) prinsiplərinə uyğun olaraq mühafizə tədbirlərinin tətbiqi mexanizmlərinin müəyyən edilməsi, antidempinq tədqiqatlarının prosedur çərçivəsi qurulmuşdur.

Dövlət satınalmalarının şəffaflığının artırılması, elektron tender platformalarının hüquqi statusunun müəyyən edilməsi və açıq tender prosedurlarının beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılması.

Apellyasiya mexanizmləri, açıq tender prosedurları, elektron satınalma sisteminin hüquqi bazası üzrə normativ sənədlər hazırlanmış, UNCITRAL Model Qanunu nəzərə alınmışdır.

Beynəlxalq təcrübə əsasında əmtəə nişanlarının qorunması mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi məqsədilə “Əmtəə nişanları və coğrafi göstəricilər haqqında” Qanunda dəyişiklik edilməsi barədə Qanun layihəsinin yekun redaksiyasının hazırlanması və aidiyyəti qurumlarla razılaşdırılaraq qəbuluna nail olunması.

Sənaye mülkiyyəti obyektlərinin hüquqi qorunmasının müasir çağırışlara uyğunlaşdırılması məqsədilə “Patent haqqında” Qanunda dəyişiklik edilməsi barədə Qanun layihəsinin yekun redaksiyasının hazırlanması və bütün dövlət qurumları ilə razılaşdırılaraq qəbuluna nail olunması.