Azərbaycanda qida sənayesinin 2025 trendi: Nə gözləyir?

2025-ci ildə Azərbaycan Respublikası Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin (AQTA) regulyasiya çərçivəsi əhəmiyyətli dərəcədə genişlənib. Agentlik tərəfindən təsdiq edilən yeni sanitariya norma və qaydaları qida müəssisələrinin fəaliyyətinə birbaşa təsir göstərir. Xüsusilə, may 2025-ci ildə qəbul edilən qərarlar bioloji aktiv qida məhsullarına, qida məhsulları ilə təmasda olan materiallara və təbii mineral sulara dair yeni tələbləri müəyyənləşdirib.

Yeni tənzimləmələr çərçivəsində qida müəssisələri üçün əsas dəyişikliklər aşağıdakılardır: enerji içkilərinə dair müvəqqəti sanitariya normalarının tətbiqi, yaxılabilən yağlarda trans yağ turşularının tənzimlənməsi, bitki adı ilə adlandırılan yağlara dair minimum keyfiyyət tələblərinin sərtləşdirilməsi. Bu tələblərə uyğun gəlməyən müəssisələr ciddi cərimə və istehsal dayandırma tədbirləri ilə üzləşə bilərlər.

Qida Təhlükəsizliyi Təlim Mərkəzi tərəfindən təşkil olunan təlim proqramları artıq müəssisə rəhbərləri, menecerlər, aşpazlar, keyfiyyətə nəzarətçilər və anbardarlar üçün məcburi xarakter daşıyır. Təlimlərin qiyməti 100 AZN-dən 500 AZN-ə qədər dəyişir və uğurla başa vuran iştirakçılara iki illik etibarlılıq müddətinə malik sertifikat verilir.

2025-ci ildə Azərbaycanın qida sənayesi ixracat potensialı artmaqdadır. Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Körfəz ölkələri bazarına çıxış imkanları genişlənir. Lakin bu imkanlardan yararlanmaq üçün müəssisələr beynəlxalq qida təhlükəsizliyi standartlarına tam uyğunluq təmin etməlidirlər. Xüsusilə, OIC/SMIIC 1:2011 Halal Qida standartına uyğunluq İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı ölkələrinə ixracat üçün əsas şərtdir.

• Qida məhsullarının izlənilməsi sistemlərinin qurulması: bir addım geri, bir addım irəli prinsipi ilə xammaldan hazır məhsula qədər tam izlənilə bilənlik təmin edilməlidir.
• Təchizatçıların ilkin təsdiqlənməsi və qiymətləndirilməsi: risk əsaslı yanaşma ilə Codex Alimentarius standartlarına və ISO 22000:2018-ə uyğun təchizatçı idarəetmə sistemi tətbiq olunmalıdır.
• Etiketləmə və markalanma qaydalarına uyğunluq: beynəlxalq Codex Alimentarius standartlarına uyğun etiketləmə tələbləri yerinə yetirilməlidir.
• Çirkləndiricilərin yolverilən maksimum miqdarına dair yeni sanitariya normalarının tətbiqi.

Azərbaycan Respublikasının xarici ticarət tərədaşı olan ölkələrin qida təhlükəsizliyi sahəsində texniki normativ hüquqi aktlarının ekvivalentliyinin tanınması qaydaları da 2025-ci ildə yenilənib. Bu, ixracatçılar üçün həm imkan, həm də öhdəlik deməkdir.

2025-ci ildə qida zəncirinin bütün mərhələlərində risk əsaslı yanaşmanın tətbiqi zərurəti daha da artıb. HACCP (Təhlükə Analizi və Kritik Nəzarət Nöqtələri) sistemi artıq sadəcə tövsiyə deyil, bir çox qida müəssisəsi üçün məcburi tələbə çevrilib. Qida Təhlükəsizliyi Təlim Mərkəzinin keçirdiyi iki günlük HACCP təlimi müəssisələrə bu sistemin effektiv tətbiqi üçün praktiki biliklər verir.

HACCP qrupunun yaradılması, məhsulun identifikasiyasının təyini, emal olunan məhsul və sahələr üzrə təhlükə və risk analizinin aparılması, kritik nəzarət nöqtələrinin müəyyənləşdirilməsi prosesləri artıq qida müəssisələrinin gündəlik fəaliyyətinin ayrılmaz hissəsinə çevrilməlidir. ASR Group olaraq müəssisələrə bu proseslərdə metodoloji dəstək və konsaltinq xidmətləri təqdim edirik.

Təmizlik və dezinfeksiya işlərinin təşkili, sanitariya-gigiyena tədbirlərinin planlaşdırılması, istifadə olunan maddələrin seçimi və təhlükəsizlik tədbirləri üzrə praktiki təlimlər də müəssisələr üçün prioritet təşkil edir. Bu təlimlər iki gün (səkkiz saat) davam edir və praktiki tapşırıqlarla zəngindir.

2025-ci ildə qida sənayesində texnoloji innovasiyaların tətbiqi sürətlənib. Distant təlim formatlarının genişlənməsi, elektron sənəd dövriyyəsinin artması və laboratoriyalarda ixtisasartırma kurslarının təşkili bu tendensiyanın göstəriciləridir. Qida Təhlükəsizliyi Təlim Mərkəzi artıq təlimləri həm oyanı, həm də distant (Zoom platforması üzərindən) formatda keçirir.

Müəssisələr üçün əsas texnoloji yeniliklər aşağıdakılardır: temperatur nəzarətinin avtomatlaşdırılması, soyudulmuş və dondurulmuş məhsulların daşınması və saxlanması zamanı sensor sistemlərin tətbiqi, qida məhsullarının partiya izlənilməsi üçün rəqəmsal platformaların qurulması, insident və böhran hallarında geri çağırma və riskə əsaslanan cavab mexanizmlərinin avtomatlaşdırılması.

• Avtomatlaşdırılmış temperatur monitorinqi sistemləri ilə soyuducu zəncirin bütün mərhələlərində real vaxt rejimində nəzarət.
• Rəqəmsal izlənilə bilənlik sistemləri vasitəsilə xammaldan son istehlakçıya qədər məhsulun hərəkətinin izlənilməsi.
• Laboratoriyalarda müasir analiz metodlarının tətbiqi və ixtisasartırma kurslarının keçirilməsi.

ASR Group olaraq 2025-ci ildə qida sənayesində fəaliyyət göstərən müəssisələrə kompleks dəstək xidmətləri təqdim edirik. Təcrübəli ekspertlərimiz tərəfindən həyata keçirilən təlim proqramları, daxili audit xidmətləri və beynəlxalq standartlara uyğunluq konsaltinqi müəssisələrin rəqabət qabiliyyətini artırmağa yönəlib.

Xidmətlərimiz çərçivəsində müəssisələrə aşağıdakı sahələrdə dəstək göstəririk: qida təhlükəsizliyi idarəetmə sistemlərinin qurulması və sertifikatlaşdırılması, HACCP planlarının hazırlanması və tətbiqi, təchizatçıların qiymətləndirilməsi və təsdiqlənməsi proseslərinin təşkili, qida məhsullarının etiketlənməsi və markalanması üzrə ekspertiza, AQTA yoxlamalarına hazırlıq və müşayiət.

ASR Group olaraq məqsədimiz Azərbaycanın qida sənayesinin beynəlxalq standartlara uyğunlaşmasına dəstək olmaq, sağlam rəqabət mühitinin formalaşmasına töhfə vermək və qida zəncirinin bütün mərhələlərində təhlükəsizliyin təmin edilməsi üçün peşəkar konsaltinq xidmətləri göstərməkdir.